HOUTVEZELISOLATIE

WAAROM HOUT VAN HOUT HOUDT

Monumenten isoleren is een grote verantwoordelijkheid. Vanwege het beschermde buitenbeeld moet het gebouw meestal van binnen uit geïsoleerd worden. Door het aanbrengen van isolatie koelt een buitengevel af waardoor een soms eeuwenoud vochtevenwicht verandert. Dit hoeft voor een gemetselde constructie niet altijd een probleem te zijn, maar dit kan wel een probleem zijn voor houten constructiedelen, al dan niet in contact met metselwerk.

Om vochtbelasting van binnenuit te voorkomen is het gangbaar om na het isoleren van een constructie de binnenzijde van de isolatielaag af te dichten met een dampdichte folie. In de praktijk komt echter vaak voor dat door onzorgvuldige of onmogelijke constructies toch vocht de isolatie indringt en condensschade, rottend hout of schimmelvorming veroorzaakt.

  • Wat er dan gebeurt is simpel uit te leggen:’s Winters is het binnen warm en buiten koud. De natuur staat toe dat er meer vocht in warme lucht dan in koude lucht opgenomen kan worden. De natuur bepaalt ook dat dit vocht, in dampvorm, altijd van de hoge naar de lage ochtconcentratie beweegt. Dus ’s winters van binnen naar buiten. Van warm naar koud. Vrijwel door alle materialen heen. Door hout, plastic, door baksteen, alleen niet door metaal, steen (rots) en glas. Op de plek waar de lucht in een constructie of de constructie zelf te koud is om de hoeveelheid vocht nog te bufferen, ontstaat condens.

Als een constructie helemaal niet met vocht zou kunnen omgaan dan zouden er geen monumenten in Nederland zijn. De meeste constructies hebben een buffervermogen voor vocht of damp waarmee ze kritische periodes overbruggen. Damp die in een constructie is gekomen treedt op een gegeven moment weer uit, naar buiten of naar binnen. Zo niet, dan raakt in de loop der tijd een constructie verzadigd met vocht.

  • Wanneer gaat het sneller fout met hout na isoleren?Als een constructie koud is, bijvoorbeeld omdat het van de warme binnenruimte is afgesloten door isolatiematerialen, zal er eerder condens ontstaan. Een overmaat aan condens is schadelijk. Als de binnenzijde van de geïsoleerde constructie niet hermetisch is afgesloten van damptoetreding, bijvoorbeeld omdat er doorgangen zijn van gebinten of andere vocht geleidende delen, en omdat de damprem niet luchtdicht is. Door kieren dringt vocht een constructie in en zal daar schade kunnen aanrichten.

    Het nadeel van een hermetisch dampdichte binnenzijde is dat eenmaal ingetreden vocht alleen naar buiten kan uitwasemen.

    Als een constructie in contact staat met materialen die geen vocht kunnen bufferen dan komt elke vochtaanval voor rekening van de constructie. Als een houten dakbeschot is geïsoleerd met minerale of foamisolatie dan ontstaat er, als er vocht in de constructie aanwezig is bij voldoende afkoeling aan de koude buitenkant van die isolatie dauw, die schade aan kan richten.

    Gedurende bouwwerkzaamheden kan onverhoopt veel vocht zijn binnengedrongen. Als dit niet voldoende snel verdampt, naar binnen of naar buiten toe, dan worden de gevoelige constructiedelen aangetast.

    Als in een constructie damp is neergeslagen als condenswater (dauw) dan moet dat water verdampen voordat het schadevrij zijn weg naar buiten kan vinden. Voor dat verdampen is warmte nodig. Deze warmte is op dat moment buiten niet aanwezig is (want dauwvorming). Binnen is wel warmte voorhanden, maar deze is voor het water verstopt achter de warmte-isolerende laag isolatie. Zo gaat het verdampingsproces lang duren en is het schadepotentieel groter.

Om al deze redenen is het veel veiliger om (oude) gebouwen te isoleren met isolatiematerialen die van nature vocht bufferen en verplaatsen, net zoals hout dat ooit gedaan heeft als boom. Er zijn isolatiematerialen van houtvezels (Gutex houtFlex) en van, via kranten uit hout gewonnen cellulose vezels (Isofloc en Gutex ) die in plaatvorm (Gutex ) of in geblazen vorm (Isofloc) aangebracht worden. Hun natuurlijke vochtbufferende en transporterende kwaliteiten zijn goed voor de constructie. En goed voor de gebruiker, voor zijn comfortgevoel en voor zijn portemonnee. Hieronder wordt uitgelegd dat die positieve effecten niet op toeval berusten.

  • Waarom is het veiliger om te isoleren met Gutex en Isofloc:Een boom is ondermeer boom om vocht van de wortels naar de bladeren te verplaatsen. Voor die verplaatsing is geen energie nodig, het gaat vanzelf. Het is een natuurgegeven . Verwerkt in het isolatiemateriaal Gutex en Isofloc verplaatst het hout in de isolatie het vocht nog steeds net zo makkelijk als in de boom. Het enige wat daarvoor nodig is, is vocht en contact. En de vochtverplaatsing wordt extra gestimuleerd door een temperatuurverschil. Bijvoorbeeld, mocht er een lek in de binnenkant van een traditioneel geïsoleerde constructie zitten dan komt daar vanzelf damp door binnen die linéa recta naar de koude buitenzijde beweegt waar het als water neerslaat in of op constructiedelen die geen vocht bufferen. Mocht er geïsoleerd zijn met Gutex of Isofloc dan trekt er net zoveel vocht in de constructie als hierboven. Het grote verschil komt daarna. Door de cellulose vezels blijft het vocht lange tijd onvoelbaar en onschadelijk omdat het vocht opgenomen wordt in de natuurlijke chemie van de cellulose. Bovendien verplaatst het vocht zich vanzelf, zonder dat daar warmte voor nodig is, naar drogere delen in de isolatie. Daardoor wordt enerzijds de belasting voor kwetsbare constructies kleiner en anderzijds kan de damp over een groter oppervlak uitwasemen.

    Een groot voordeel van dit houtachtig isolatiemateriaal is dat het vrijwel onmogelijk is dat er watervorming ontstaat. Bij de zelfde hoeveelheid vocht ontstaat er op of in gangbare isolatiematerialen water maar bij Gutex en Isofloc ontstaat een verhoogde houtvochtigheid. En zolang er geen water is, is er geen warmte nodig om het vocht te verdampen zodat het afgevoerd kan worden. Sterker nog, het vocht verplaatst zich dus van nature richting precies die kant op waar het aan de oppervlak moet zijn om uit te wasemen: naar de koude buitenzijde of bij bezonning naar de koudere binnenzijde.

    Daarom is het prettig dat deze isolatiematerialen ingeblazen worden en flexibel zijn. Ze klemmen namelijk tussen en tegen het hout. Als de isolatie de binnenzijde van de constructie ook raakt dan beweegt vocht zich dus zonder dat een Watt energie nodig is van binnen naar buiten.

    Soms wordt isolatiemateriaal expres met een spouw aangebracht om daarmee rekenkundig overgangsweerstanden mee te nemen in de isolatiewaardeberekening. Het omgekeerde is het effect. De gecreëerde onderbreking van het vochttransport vraagt in de praktijk meer energie dan het rekenkundige voordeel oplevert.

    De isolatiematerialen wegen ongeveer 45 tot 70 kg per m³. Hier kan een heleboel vocht in opgeslagen worden. Een dakbeschot weegt ca. 800 kg/m³. Door dit gewichtsverschil kan op het raakvlak van beide materialen de vochtigheid in de isolatie bijv. 25 % zijn terwijl dat in het hout slechts 13 % is. Uitermate veilig. En die kwaliteit is de reden dat Warmteplan na 22 jaren nog niet éen claim heeft gehad van condensschade. Zelfs niet nadat Warmteplan tientallen constructies isoleerde die volgens elke regelgeving verboden zijn.

Mocht u toch nog twijfelen of het wel goed gaat met uw monument dan heeft Warmteplan een intelligente damprem die elk risico op condensschade uitsluit. Het betreft een damprem aan de binnenzijde van de isolatie die ’s zomers 40 keer meer vocht door laat als in de winter. Met andere woorden, vocht komt heel moeilijk de constructie in en kan heel makkelijk naar binnen uitwasemen. Genoeg techniek. Wij zijn dus overtuigd van de goede bijdrage van onze materialen aan het energetisch moderniseren van monumenten. De bijdrage van Gutex en Isofloc gaat echter verder dan een bijdrage aan het gebouw. Ook de gebruiker van het monument is gebaat bij de toepassing van onze bouwoplossingen.

Isoleren kan om diverse redenen gedaan worden. In het Bouwbesluit staan regels voor de isolatiewaarden voor in de winter, voor geluid, brand en vocht. Gutex en Isofloc zijn als winterisolatie vergelijkbaar als minerale wol en polystyreen (λ~ 0,036 –0,042 W/mK). Omdat deze natuurlijke materialen wat zwaarder zijn is de geluidswerende werking minstens gelijk aan minerale wol. Ondanks dat Isofloc en Gutex flexCL een lagere brandklasse hebben dan minerale wol zijn er vele testen waarin aangetoond is dat een houtskelet constructie even goed tot zelfs beter stand houdt bij brand. Dit komt omdat de materialen niet warmer worden dan 100 graden Celsius bij een brand en daardoor de flankerende bouwmaterialen zoals gips ‘koelen’bij brand.

De voor de gebruiker voelbare meerwaarde van de materialen zit in de vocht- en warmtebufferende kwaliteiten: Als de zon op een dak met Gutex of Isofloc brandt, zal eerst het natuurlijk aanwezig vocht uit de isolatie verdampen voordat het materiaal warmer wordt. Samen met het zwaardere materiaal en de hoge eigen warmte is dat goed voor een 4 tot 12 x hogere warmteweerstand dan bij minerale wol en foamisolatie in de zomer. Oftewel, het duurt langer voordat een zolder of een gebouw warm wordt en de zolder blijft koeler. Een gebouw dat is geïsoleerd met Gutex en Isofloc is tijdens hete periodes daardoor beter bruikbaar.

Omdat het mogelijk is te isoleren zonder plastic dampremmen te gebruiken, ervaart u als bewoner bovendien meer de bufferende werking van deze vochtactieve isolatiematerialen door de constantere luchtvochtigheid en temperatuur. Oftewel, zonder inzet van energie voelt uw binnenklimaat ’s zomers koeler en ’s winters warmer en altijd gelijkmatiger. Dankzij moeder natuur, gevat in moderne, high-techmaterialen woont u veiliger, goedkoper, gezonder en comfortabeler in uw monument.